ULIXES – PROJEKT

W marcu 1989 roku po zakończeniu współpracy z SCK „Rotunda” Teatr Sytuacji znalazł swoje miejsce w Domu Plastyka na ul. Łobzowskiej 7 w Krakowie, tutaj też od razu przystąpiłem do pracy nad spektaklem o roboczej nazwie „Ulixes”. Wydłużone proporcje sali podsunęły mi pomysł spektaklu mobilnego z zawężoną do traktu sceną, ograniczoną po obu stronach usytuowaną naprzeciw siebie widownią. Byłby to rodzaj „Teatru Podróży”, w którym publiczność miałaby wrażenie przemieszczania się wraz z głównym bohaterem. Efekt ten miał zostać osiągnięty za sprawą ruchu postaci i obiektów poprzez obszar sceny, wyłącznie w jednym kierunku. Markujący swoje podążanie Ulixes – pozostając w miejscu – wzmacniałby jeszcze to złudzenie. Za sprawą opisanych rozwiązań spektakl byłby doskonałym punktem obserwacji procesu ewolucji głównej postaci (tytułowy „Ulixes”), poddawanej w jego trakcie różnorakim próbom i wyzwaniom napływającym na scenę. Dla ukazania dokonującej się w nim przemiany, niektóre z sytuacji miałyby pojawiać się ponownie, stanowiąc powtórny sprawdzian przynoszący jednak różne, od wcześniejszego rozwiązanie. Pracę nad spektaklem przerwała propozycja objęcie na siedzibę „Teatru Sytuacji”, pomieszczeń byłego „Teatru 38” (w oficynie Rynku Głównego 7). W konsekwencji znajdująca się w tym miejscu klasyczna scena pudełkowa ostatecznie przekreśliła możliwość kontynuowanie pracy nad tym projektem.

Jednakże ten początkowy etap pracy nad spektaklem znalazł swój wyraz w zamkniętej prezentacji pt: „Ulixes”‚ która odbyła się 18 kwietnia 1989 roku w Galerii ZPAP „Pryzmat” w Krakowie. Jego odbiorcami była grupa studentów z naszej ASP i PWST oraz z Stanford University. Pokaz poprzedziła moja prezentacja założeń „Teatru Sytuacji”.

W moich rysunkach, zamieszczonych w wydawnictwie „Teatr Sytuacji – teksty teatralne, projekty scenograficzne, zdjęcia” z roku 1989, widnieje niezrealizowany „Żeglarz – Tułacz”, będący zamysłem przyszłej postaci „Ulixesa”. Zresztą wszystkie zebrane tutaj idee obiektów powstały z myślą o tym spektaklu. Od inspirowanej Ukrzyżowaniem „Corpus Hypercubus” Dalego – „Oprawczej machiny krzyżowej” przez „Obserwatora” po „Akty zniewolone”. Dwa ostatnie projekty doczekały się realizacji w „Imperium Cienia”, moim spektaklu z 1993 roku. To w nim finałowa scena obłąkania – „Atak Wizji Zniewolonej Kobiecości”, ukazała dwie nagie aktorki podpięte z niesionymi na ich ramionach „Skrzynkami – Skrytymi Przedziałami Świadomości” oraz „Żaglami – Latawcami Udręczonej Wyobraźni”. To nic innego jak „Akty zniewolone” z rysunku z 1989 roku. Przy czym „Wersja l (żagle)” została zmodyfikowana, a luźna tkanina rozpięta na ruchomych tyczkach, zastąpiona została formą oddzielnych żagli – latawców uginających się pod wpływem ruchów aktorki. Inną postać – spiętego z ramą okienną zamocowaną do rowera „Obserwatora” – odnajdziemy w niezmienionej formie we wspominanym „Imperium Cienia”, gdzie nosi on miano „Obserwatora nieustannego”.

W ten oto sposób spożytkowany został rodzący się potencjał „Ulixesa”, którego niedoszła „sceniczna idea podróży” mimo upływu lat dalej rozbudza wyobraźnię.